2011: Groeien en Bloeien

Workshop met professionele musici in het Muziekcentrum van de Omroep
Harmonie De Spaarnebazuin uit Haarlem heeft in het voorjaar van 2010 een subsidie aangevraagd bij de Provincie Noord Holland voor een speciaal educatief project. In aanloop naar het concoursoptreden in november 2011 wilde dit orkest graag in aanmerking komen voor een financiële ondersteuning voor een professionaliseringstraject. De provincie Noord-Holland heeft een subsidie toegekend voor het volgen van masterclasses en workshops van professionele musici. Als dank speelt De Spaarnebazuin een vijftal concerten binnen en buiten Haarlem.

Jeanine de Zwarte, bestuurslid van De Spaarnebazuin, heeft  via haar netwerk en op Google gezocht naar mogelijke muzikale coachingstrajecten. Ze kreeg gehoor bij Het Concertgebouw te Amsterdam en het Muziekcentrum van de Omroep (MCO) te Hilversum. Uiteindelijk hebben deze twee organisaties de handen ineen geslagen en met de harmonie een aansprekend combinatie-traject ontwikkeld.
Jeanine: “Goede harmonieorkesten hebben een stevige traditie. Ervaren dirigent, traditionele muziekkeuze, jaarplanning; het is allemaal dik voor elkaar. Je hebt ook routine opgebouwd. Over hoe je repeteert en hoe je als team samenwerkt. Elk jaar doe je dat weer. Elk jaar met succes. Deze routine heeft naast voordelen ook nadelen voor de muzikale ontwikkeling van een orkest. Wij vonden dat we het in ons 82-ste jaar best eens anders konden doen. Out of the box. Met muzikanten en lesmethodes die je niet kent en die niet uit de harmoniewereld komen. En is dat nuttig? Reken maar! Het MCO was direct bereid om haar medewerking te verlenen. En omdat het MCO geen amateurorkesten in haar stal heeft en ook zelden hele amateurorkesten begeleidt, was dat voor beide partijen een stimulerende ervaring.”
Voor dit coachingstraject is gekozen voor drie vormen van educatie en muzikale ontwikkeling: horen, beleven en doen.

Horen. Het MCO en Het Concertgebouw hebben De Spaarnebazuin de gelegenheid gegeven om tegen laag tarief een concert te bezoeken van het Radio Filharmonisch Orkest en de Radio Kamer Filharmonie. Voor de muzikanten van De Spaarnebazuin was dit een eye-opener op zowel technisch als muzikaal gebied. Jeanine: “Het niveau van deze orkesten is niet te versmaden. Dus dat was genieten en tegelijkertijd een mooie steun voor de teamvorming in de harmonie.”
Beleven. Achter de schermen kijken bij een professioneel orkest is natuurlijk een hele bijzondere ervaring. Je hebt daar als amateur zelden de gelegenheid voor. In dit project werd De Spaarnebazuin toegelaten tot de repetitie van de Radio Kamer Filharmonie en het Metropole Orkest. Ademloos is er gekeken naar de aanpak van de musici, solisten en de dirigenten Ed Spanjaard en Vince Mendoza. Jeanine: “Dan vallen je weer veel dingen op van jezelf als muzikant die eigenlijk weer vergeten was. Dat ook professionals heel soms ook langzamer spelen als het zachter moet worden, dat zij geen moeite hebben met 89 maten rust en dan op tijd en op de goede toon invallen ook al is dat twee zestienden en maar 8 maten, dat ze hun aantekeningen direct maken en ook direct opvolgen, en dat ook daar de goede stemming hebben niet vanzelf gaat. En dat ze kletsen of elkaar woordloos seinen als ze niet aan de beurt zijn, maar dat wel heel veel professioneler doen…. En hoe mooi het klinkt als alles muzikaal klopt en samenkomt. Dat wat alle muzikanten toch nastreven.”
Doen. Het klapstuk in zo’n project is natuurlijk zelf muziek maken. Maar dan net even anders. Hiervoor zijn twee vormen gevonden. Het MCO heeft vier van hun top-musici uitgeleend om de hout- en koperrepetities van het orkest te dirigeren en de speelwijze te verbeteren: Brandt Attema (trombone), Jos Beeren (saxofoon), Esther Misbeek (klarinet) en Cyrille van Poucke (trompet). Jeanine: ”Het concoursrepertoire werd maat voor maat en soms noot voor noot bestudeerd. En in een lekker pittig tempo. Dit was voor het orkest echt weer een prikkelende ervaring. Want het viertal slaagt erin om hun niveau over te brengen aan het amateurorkest met enthousiasme en veel vindingrijkheid. Ze zijn precies en bevlogen en zien door hun achtergrond de muziek achter de noten net anders dan je gewend bent. En opeens zie je dat zelf ook weer. En dat zet je weer op het puntje van je stoel.”

Tot slot heeft het hele orkest als slagroom op de taart een muzikale workshop in een studio van het MCO in Hilversum gevolgd onder leiding van een workshopleider van Het Concertgebouw en een workshopleider van het MCO.

Jeanine: “Waar de gangen op zichzelf al een belevenis zijn met de vele kisten en kratten voor instrumenten van de MCO-orkesten en daarop hun buitenlandse bestemmingen. In de workshop werd elke normale harmonie – traditie doorbroken. Geen bladmuziek, spelen op gehoor, in 3 teams apart en met elkaar, via onderlinge afspraken. En meestal zonder dirigent… En wat speel je dan? Je eigen compositie, opgebouwd met bijzondere en niet voor de hand liggende akkoordenschema’s in combinaties van 3/4, 4/4 en 5/4 kwartsmaat door elkaar, met ritmes die jezelf uitkiest. En hoe reageert zo’n traditiegetrouw maar hecht orkest daarop? Boven verwachting enthousiast en leergierig. Gewoon springen en elkaar vasthouden. En waar is zo’n ‘gewoon’ orkest dan toe in staat? Samenwerken, muziek maken van onbekende akkoorden, zomaar ineens soleren (en voor de rest subtiel begeleiden), lastige ritmes kiezen en spelen op gehoor die je van blad maandenlang zou verprutsen maar die je gewoon muzikaal interessanter vindt, en tellen…. heel veel beter tellen.  Muziek maken die er niet was als je het niet samen gemaakt had.”
De reacties na afloop van de workshop: “Een geweldig leuke dag, ik zou het zo weer willen doen”, “We zijn veel muzikaler dan we denken”, “Ik wist niet dat Gerard dat in zich had”, “Nu snap ik eindelijk die ritmes en tellingen beter”, “Ik dacht dat ik het wel wist maar heb toch veel geleerd”, “Waarom doen we dit niet vaker”, “Moeten we niet zo’n compositie maken en eens uit ons hoofd uitvoeren op ons concert?”.
Of deze voorbereiding het orkest de eerste prijs gaat opleveren op het concours is nu nog niet bekend. Ze gaan voor de muziek, de uitdaging en elkaar, dat is duidelijk. De beste bouwstenen voor succes. Esther Misbeek zit als professional van het MCO in de zaal op de concoursdatum. En wie weet gaat deze keer de prof het applaus geven aan de amateurs in plaats van andersom.
Cécile Rongen en Jeanine de Zwarte

Mocht u interesse hebben in een dergelijk coachingstraject voor uw amateurorkest, neem dan contact op met c.rongen@mco.nl